Vurgulama
Bir cümledeki vurgunun yeri değişirse anlam bundan nasıl etkilenir?
Biz dostlarımızın kötü yanlarından söz etmeyiz.
Herhangi bir bölüm vurgulanmamışsa, veya sadece "kötü yanlarından" kısmı vurgulanmışsa yanlış anlamak için bir sebep yoktur.
Vurgu "biz"deyse, biz söz etmeyiz, ama siz ya da onlar söz edersiniz. Konunun gelişine göre suçlama anlamı taşıyabilir.
Vurgu "dostlarımızın"daysa, tanımadıklarımızın veya düşmanlarımızın kötü yanlarından söz ederiz demek olabilir.
Vurgu "söz etmeyiz,"deyse, ama ima ya da işmar edebiliriz gibi bir anlama gelebilir.
Konteksti ihmal ederek yapılan alıntılar da hatalı anlamalara ya da kullananımlara yol açabilir.
Şu cümleleri duyunca aklınıza ilk olarak ne geliyor? (Dikkat! Şu an böyle bir şeye hazırlıklı olduğunuz için yanlış anlamayabilirsiniz, ama hayat sizi genellikle hazırlıksız yakalar.)
"- Saçlarını aylardan beri kestirmiyor."
(Muhtemel tavırlar: "O zaten pasaklının tekidir." "O bir asidir."
Kontekst: Saçlarını Hamlet'teki rolü için uzatıyor, rolü bitince berbere uğrayacakmış.)
"- Ben konuşurken yüzüme boş boş bakıyordu."
(Muhtemel tavır: "O zaten salağın tekidir."
Kontekst: Demek henüz çarpmanın şiddetinden kurtulamadı, kendine gelemedi.)
"- Tabi oğlum. Sana yaş gününde yeni bir spor araba hediye edeceğim."
(Muhtemel tavır: "Denizde kum onda para. Görgüsüz işte, n'olucak."
Kontekst: "Ayrıca kız kardeşine mink kürkler, annene Fransa'da bir villa ve dedene Boğaziçi Köprüsü'nü satın alacağım.")
Tabloid Gazetelerin başlıkları da ayrı bir alemdir. Yanlış anlamanız için ellerinden geleni yaparlar:
İşte birinden bir manşet: Kocam artık kaldıramıyor, hakim bey!
Manşetin hemen altında daha küçük puntoyla devam ediyor: Bu pahalılıkta geçim yükü belimizi büktü.
Şimdi bir alıştırma: Sizce şu ifadede bir sorun var mı?
Çalışmaz ve diplomanı alamazsan abin gibi serserinin teki olursun. Hayatının geri kalanını bir serseri olarak mı geçirmek istiyorsun?
Burada en az iki hata var:
Dolaylı sonuçlara başvurmak: Çalışmayıp bir diploma alamamak ve serseri olmak arasında çok uzun ve bir çok çatalı olan bir yol var. İkisi arasında doğrudan ve kaçınılmaz bir nedensel bağ da yok.
Bu ifadenin bir de yanlış dilemma kısmı var, çünkü önünüze iki seçenek bırakılmış: Ya çalışır bir diploma alırsın, ya da serseri olursun. Başka seçenekler yok mu? Örneğin çalışıp bir diploma aldığı halde serseri de olabilir, veya ikisi de olmayabilir.
Medyada gözünüze çarpan yanlışlar, yanlış anlamalar ve yanlış anlamaya sebebiyet verecek şekilde ifadeler olursa, tam metin ile kendi açıklamanızı bana gönderin.